• 1. Tái cơ cấu tài chính là gì?
• 2. M&A là gì? Công ty tôi là một công ty gia đình đi lên, bán cho đối tác chiến lược có lo ngại về mất quyền kiểm soát doanh nghiệp không? Xin cho tôi lời khuyên.
• 3. Công ty tôi là một công ty sản xuất, nay muốn gia tăng lợi nhuận bằng cách mua một công ty thường xuyên cung cấp nguyên liệu cho công ty tôi, là công ty làm ăn rất tốt. Việc này có nên không?
• 4. Công ty tôi là một công ty may mặc gia công xuất khẩu. Nay xuất khẩu khó khăn, tôi muốn mở rộng sang bán lẻ ở thị trường trong nước. Âu Việt có tư vấn về lĩnh vực này này không? Cụ thể Âu Việt khuyên chúng tôi nên làm gì?
• 5. Tôi và nhóm bạn tôi có vài công ty kinh doanh, muốn gộp các công ty này lại để lập nên tập đoàn vì tập đoàn có thương hiệu hơn là từng công ty riêng lẻ. Việc này có nên không?

1. Tái cơ cấu tài chính là gì?

Tái cơ cấu, hay còn gọi là tái cấu trúc, là quá trình làm thay đổi đáng kể tổ chức, hoạt động của một công ty. Tái cơ cấu tài chính là việc thay đổi đáng kể công tác quản lý tài chính của một công ty nhằm mục đích giảm chi phí, tăng doanh thu, hoặc giảm rủi ro từ tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu hoặc thay đổi vấn đề sở hữu/kiểm soát trong công ty.

Tái cơ cấu tài chính có thể dưới rất nhiều hình thức như tổ chức lại bộ máy kế toán – tài chính, phân bổ lại nguồn vốn và sử dụng vốn, thay đổi chính sách bán hàng, giảm giá và chiết khấu, cơ cấu lại cấu trúc giá thành để điều chỉnh khi giá bán giảm, thay đổi cách quản lý vốn lưu động, tái cơ cấu lại tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu (bao gồm đàm phán lại với các chủ nợ), tái cơ cấu nhóm cổ đông hiện hữu và gia tăng các cổ đông chiến lược…

2. M&A là gì? Công ty tôi là một công ty gia đình đi lên, bán cho đối tác chiến lược có lo ngại về mất quyền kiểm soát doanh nghiệp không? Xin cho tôi lời khuyên.

M&A (mergers and acquisitions) chỉ hoạt động sáp nhập, mua lại một doanh nghiệp hay một phần doanh nghiệp. Việc mua lại, sáp nhập này có thể vì nhiều mục đích khác nhau, nhưng nguyên tắc chung là phải tạo ra được giá trị cho cổ đông: giá trị của công ty sau khi tiến hành M&A phải lớn hơn tổng giá trị hiện tại của hai công ty khi còn đứng riêng rẽ.

M&A dù mới mẻ ở Việt Nam nhưng cũng có những bước đi đáng kể, rất nhiều thương vụ lớn đã thành công trên mong đợi. Có nhiều trường hợp công ty gia đình bán cho đối tác chiến lược đã diễn ra.

Một số mô hình kinh doanh phù hợp với công ty gia đình và khi đó kiểm soát là quan trọng, trong khi một số mô hình kinh doanh khác đòi hỏi công ty phải tăng trưởng, mở rộng liên tục mới duy trì được khả năng cạnh tranh trên thị trường. Với mô hình sau này thì yêu cầu kiểm soát của người chủ thường không quan trọng bằng việc tìm kiếm được đối tác giúp nâng cao “sức bật” của doanh nghiệp. Khi đó, việc có được đối tác phù hợp có thể giúp chủ doanh nghiệp có được lối thoát khi kinh doanh khó khăn, hoặc có được nguồn lực hỗ trợ như công nghệ mới, thị trường, khách hàng mới hoặc sản phẩm bổ sung, nguồn cung cấp ổn định.

Tính toán phương án M&A là một tính toán chiến lược Âu Việt thường tư vấn chiến lược cho khách hàng trước khi giúp khách hàng chuẩn bị sẵn sàng cho một phương án M&A cụ thể. Để có thể đưa ra lời khuyên cụ thể, chúng tôi cần trao đổi trực tiếp để đưa ra đánh giá, nhận định cụ thể.

3. Công ty tôi là một công ty sản xuất, nay muốn gia tăng lợi nhuận bằng cách mua một công ty thường xuyên cung cấp nguyên liệu cho công ty tôi, là công ty làm ăn rất tốt. Việc này có nên không?

Một công ty có thể nhanh chóng phát triển và mở rộng các hoạt động kinh doanh, tăng cường năng lực cạnh tranh thông qua chiến lược mua lại, sáp nhập (M&A).

Trường hợp này là M&A tích hợp theo chiều dọc, cụ thể là theo chiều dọc ngược (upstream integration). Qua đó, công ty tham gia nhiều hơn vào chuỗi giá trị trong ngành và do đó có thêm khả năng kiếm thêm nhiều lợi nhuận, nếu ngành đó hoạt động hiệu quả.

Ý tưởng M&A này ban đầu có vẻ hấp dẫn, tuy nhiên để thành công và hiệu quả, công ty phải trả lời về các yếu tố chủ quan và khách quan.

Về chủ quan, liệu công ty chỉ theo đuổi lợi nhuận hay có yếu tố chiến lược nào đó trong phương thức M&A này. Vì thông thường, có nhiều cách gia tăng lợi nhuận chứ không nhất thiết phải là M&A. Ngoài ra, nếu nhắm đến các yếu tố chiến lược như tăng thị phần, kiểm soát nguồn cung, gây sức ép với đối thủ cạnh tranh thì sẽ có động lực cho giao dịch M&A này hơn.

Về khách quan, công ty phải đánh giá ngành mà mình đang hoạt động và ngành của công ty cung cấp tích hợp với nhau thế nào, có giá trị gia tăng gì cho công ty cung cấp (đang làm ăn tốt) qua giao dịch M&A này không? Mức độ thiện chí của công ty cung cấp trong giao dịch M&A này? Họ có những khách hàng khác, chẳng hạn khách hàng ruột, không và quan hệ ra sao? Vị thế của họ và việc kinh doanh của họ thay đổi như thế nào sau khi sáp nhập với mình? Phân tích 5 lực lượng thị trường có thể là một cách hay để đánh giá các vấn đề này.

Sau quá trình đánh giá mà giải pháp M&A là khả thi thì, với tư cách là cổ đông kiểm soát của công ty cung cấp, công ty chắc chắn sẽ phải quan tâm đến các yếu tố như sự minh bạch, chất lượng quản lý tài chính, quản trị rủi ro của công ty cung cấp. Do đó, công ty cần xem xét thực hiện kỹ càng thẩm định pháp lý, thẩm định tài chính với công ty cung cấp.

Nếu giao dịch M&A thành công, vẫn có thể có nhiều vấn đề cần giải quyết trong thời kỳ hậu sáp nhập như không thống nhất về chiến lược, tổ chức, nhân sự, cách điều hành và văn hóa công ty. Do đó, công ty vẫn cần phải tính kỹ điều này.

Các quá trình đánh giá trên có thể dễ dàng hơn nếu công ty có được một nhà tư vấn chuyên sâu về M&A hỗ trợ.

4. Công ty tôi là một công ty may mặc gia công xuất khẩu. Nay xuất khẩu khó khăn, tôi muốn mở rộng sang bán lẻ ở thị trường trong nước. Âu Việt có tư vấn về lĩnh vực này này không? Cụ thể Âu Việt khuyên chúng tôi nên làm gì?

Âu Việt có đội ngũ phân tích kinh tế vĩ mô và các ngành kinh tế phục vụ các khách hàng đầu tư, do đó cũng phối hợp với nhóm Tư vấn khi cần khảo sát một ngành cụ thể hay tư vấn chiến lược kinh doanh cụ thể. Là nhà tư vấn đầu tư, chúng tôi cũng có được sự nhạy bén trong kinh doanh ở các ngành, các thị trường khách nhau. Dịch vụ tư vấn chiến lược và nghiên cứu thị trường là một thế mạnh của chúng tôi.

Trong trường hợp doanh nghiệp thực hiện may gia công muốn xâm nhập vào thị trường bán lẻ trong nước, kết quả phân tích chuỗi giá trị trong ngành may mặc của chúng tôi chỉ ra rằng gia công chỉ là một công đoạn trong chuỗi giá trị từ thiết kế, nghiên cứu thị trường, hệ thống phân phối (cửa hàng bán lẻ) tới sản xuất, mua hàng, trong đó năng lực thiết kế và quản lý hệ thống phân phối là quan trọng nhất. Ở Việt Nam, các công ty thời trang trong nước thường tự thực hiện thiết kế và quản lý cửa hàng bán lẻ của riêng mình.

Việc chuyển đổi như vậy là chuyển đổi chiến lược do năng lực gia công chỉ bó hẹp trong sản xuất còn kinh doanh thời trang bán lẻ đòi hỏi phải mở rộng sang lĩnh vực khác mà công ty có thể chưa có năng lực. Quá trình xây dưng năng lực này không dễ dàng và doanh nghiệp cần phải có một kế hoạch cụ thể.

Quá trình tư vấn của Âu Việt trong các trường hợp như thế này thường bắt đầu từ phân tích chuỗi giá trị trong ngành liên quan với các ví dụ cụ thể về thành công và thất bại của nhiều công ty trong ngành; phân tích five forces và SWOT của công ty; đánh giá các lựa chọn chiến lược khác nhau cho công ty và đề xuất chiến lược phù hợp nhất. Cuối cùng chúng tôi tư vấn kế hoạch thực hiện chiến lược và giúp giám sát thực hiện kế hoạch chiến lược đó.

5. Tôi và nhóm bạn tôi có vài công ty kinh doanh, muốn gộp các công ty này lại để lập nên tập đoàn vì tập đoàn có thương hiệu hơn là từng công ty riêng lẻ. Việc này có nên không?

Ý tưởng thành lập tập đoàn này đứng từ góc độ PR, tuy nhiên, ý nghĩa của một tập đoàn là tính hiệp lực của nó và chỉ có ý nghĩa khi giá trị của tập đoàn lớn hơn giá trị mà từng công ty riêng lẻ tạo ra.

Để trả lời câu hỏi trên, chúng tôi sẽ đánh giá xem các công ty riêng lẻ trên kinh doanh gì, có gì hiệp lực cho nhau và đánh giá các lựa chọn khác nhau về phương án hiệp lực, trong đó thành lập tập đoàn chỉ là một phương án. Việc đánh giá này đòi hỏi sử dụng kiến thức về chuỗi giá trị, kiến thức M&A và phân tích ngành. Trong trường hợp hiệp lực qua hình thức tập đoàn là khả thi, chúng tôi sẽ xác định hình thức pháp lý, tổ chức và tỷ lệ sở hữu và kiểm soát như thế nào là tối ưu nhất. Nói tóm lại, chúng tôi sẽ đánh giá và đưa ra giải trình thỏa đáng phương án tập đoàn từ các góc độ giá trị cho cổ đông, năng lực cạnh tranh, hiệp lực trong các năng lực cốt lõi chứ không chỉ đánh giá từ công tác PR đơn thuần.